B12: De meest onbegrepen vitamine met de meest voorkomende klachten.
Vitamine B12 is een onmisbare voedingsstof voor onze energie, hersenfunctie, stemming en zenuwstelsel. Toch wordt een tekort vaak gemist of verkeerd beoordeeld, omdat de bloedwaarden niet het hele verhaal vertellen.
Labwaarden zeggen niet alles
De ondergrens die laboratoria hanteren ligt meestal rond 150 – 200 pmol/L.
Orthomoleculair gezien begint een tekort echter al onder de 450 pmol/L, en pas boven de 600 pmol/L spreken we van een optimale waarde.
Daartussen bevindt zich een groot grijs gebied: je kunt al duidelijke klachten hebben, terwijl de bloeduitslag nog ‘goed’ lijkt.
Daarom geldt: niet de waarde, maar de klachten zijn leidend.
Hoe ontstaat een B12-tekort?
Een tekort aan vitamine B12 kan op verschillende manieren ontstaan: door een innameprobleem, een opnameprobleem, of door een verhoogd verbruik van B12 in het lichaam.
1. Innameprobleem
Vitamine B12 komt van nature alleen voor in dierlijke producten zoals vlees, vis, eieren en zuivel.
Vegetariërs en vooral veganisten lopen daardoor sneller risico op een tekort.
Ook mensen die weinig of geen dierlijke producten verdragen, of door stress of spijsverteringsproblemen te weinig eten, kunnen onvoldoende B12 binnenkrijgen.
2. Opnameprobleem
Veel vaker ligt de oorzaak echter niet bij wat iemand eet, maar bij de opname in het lichaam.
Om B12 goed te kunnen opnemen, is een gezonde maag- en darmfunctie nodig.
Er moet voldoende maagzuur zijn én een stof genaamd intrinsic factor (gemaakt door de maagwand) om B12 te binden en te vervoeren.
Bij maagklachten, langdurig gebruik van maagzuurremmers, ontstekingen in de darm, coeliakie, stress, hormonale disbalans of een verstoorde darmflora kan dit proces verstoord raken. Ook mensen met een gastric bypass ontwikkelen bijna altijd een B12 opnameprobleem.
Ook voedselintoleranties, zoals een overgevoeligheid voor gluten of zuivel, kunnen de darmwand beschadigen en de opnamecapaciteit verminderen.
Het darmslijmvlies raakt geïrriteerd, de spijsvertering verzwakt, en de opname van voedingsstoffen — waaronder B12, ijzer en foliumzuur — daalt aanzienlijk.
Zo kan iemand ogenschijnlijk gezond eten, maar tóch in een tekort belanden.
Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de bloedwaarde te kijken, maar te onderzoeken waar het proces stokt: bij de inname, de opname, de omzetting of het daadwerkelijke gebruik in de cel.
3. Verhoogd verbruik door leefstijl of belasting
Naast een tekort in inname of opname kan ook het verbruik van B12 verhoogd zijn.
B12 wordt voortdurend gebruikt bij processen die energie, herstel en prikkelgeleiding vereisen.
Sommige omstandigheden zorgen ervoor dat de voorraad sneller opraakt, zoals:
- Chronische stress – stress verbruikt grote hoeveelheden B-vitamines, vooral B5, B6 en B12.
- Intensief sporten – door meer spierherstel, zuurstofverbruik en energieaanmaak stijgt de behoefte aan B12.
- Slaaptekort – verstoort het herstel en verhoogt de cellulaire vraag naar B-vitamines.
- Ziekte of ontstekingen – vragen extra B12 voor immuunfunctie en celdeling.
- Breingerelateerde aandoeningen (zoals ADHD, depressie, angst of hersenmist) – verbruiken meer B12 vanwege de verhoogde productie en afbraak van neurotransmitters.
- Toxische belasting (zoals alcohol, medicijnen of milieuvervuiling) – belast lever en zenuwstelsel, waardoor meer B12 nodig is voor ontgifting en herstel.
Kortom: zelfs bij voldoende voeding en een gezonde opname kan de behoefte hoger liggen dan normaal, waardoor tekorten sluipend ontstaan.
Mijn eigen ervaring met een gemiste diagnose
Ook bij mij werd een B12-tekort lange tijd niet herkend.
Ik slikte tabletten en daardoor waren mijn bloedwaarden juist hoog — zó hoog, dat de huisarts en internist me verzekerden dat een tekort onmogelijk was.
Ondertussen functioneerde ik totaal niet meer: mijn hoofd kon mijn lichaam niet meer aansturen, ik had geen energie en belandde maandenlang in de ziektewet.
De diagnose fibromyalgie en CVS (chronisch vermoeidheidssyndroom) volgden, maar diep vanbinnen wist ik dat dit niet klopte.
Pas via een second opinion bij een specialist kwam de juiste oorzaak aan het licht: ik had wel voldoende B12 in mijn bloed, maar het werd niet opgenomen op celniveau.
Dat inzicht veranderde alles.
Met de juiste suppletievorm, aanvullende voedingsstoffen en herstelbegeleiding kwam er langzaam weer kracht, helderheid en rust in mijn systeem.
Juist door deze ervaring weet ik hoe belangrijk het is om verder te kijken dan de cijfers — en het hele mens achter de klachten te zien.
Waarom de diagnose vaak verkeerd wordt gesteld
In de reguliere zorg wordt B12 meestal alleen in het bloed getest. Dat lijkt logisch, maar zegt weinig over wat er daadwerkelijk in de cellen gebeurt.
Een hoge bloedwaarde betekent niet automatisch dat B12 ook wordt opgenomen en gebruikt.
Veel artsen testen bovendien nadat iemand al is gestart met suppletie, bijvoorbeeld na het slikken van tabletten of het krijgen van injecties.
Daardoor schiet de bloedwaarde tijdelijk omhoog, terwijl de cellen nog steeds tekortkomen.
Zo lijkt het alsof het probleem opgelost is, maar blijven de klachten bestaan.
Een juiste beoordeling vraagt dus om meer dan een getal — het vraagt om inzicht in het lichaam, het verhaal erachter, en hoe alles samenwerkt.
De vier vormen van B12-suppletie
Er bestaan vier hoofdvormen om B12 aan te vullen. Elke vorm heeft zijn eigen werking, opneembaarheid en aandachtspunten.
1. Injecties
Injecties (vaak met hydroxocobalamine) omzeilen het spijsverteringskanaal en werken snel.
Ze worden vaak ingezet bij ernstige tekorten of als opname via de darmen verminderd is.
Toch zijn ze niet altijd ideaal: veel injecties bevatten hulpstoffen zoals benzylalcohol, stikstof, natriumchloride en zoutzuur.
Deze stoffen kunnen bij gevoelige mensen reacties, vermoeidheid of hoofdpijn veroorzaken. Ook acne wordt veelal gemeld als bijwerking.
Kies bij voorkeur een zuivere variant en overleg met een behandelaar of therapeut die ervaring heeft met natuurlijke doseringen.
2. Tabletten
Tabletten zijn het meest gebruikt, maar vaak ook het minst effectief.
Ze moeten via maag en darmen worden opgenomen — en juist daar ligt het probleem bij veel mensen.
Bovendien bevatten ze regelmatig ongewenste hulpstoffen zoals:
- Sucralose – een kunstmatige zoetstof die de darmflora verstoort
- Magnesiumstearaat – glansmiddel dat de opname kan belemmeren
- Siliciumdioxide – antiklontermiddel dat het darmslijmvlies kan irriteren
Deze stoffen belasten het darmmilieu, terwijl juist een gezonde darm nodig is voor opname.
3. Smelttabletten
Smelttabletten lossen op onder de tong en worden deels via het mondslijmvlies opgenomen — dat is een voordeel.
Maar ook hier worden vaak synthetische hulpstoffen toegevoegd.
Kies dus een puur product zonder toevoegingen, bij voorkeur met de actieve natuurlijke vormen van B12.
4. Vloeibare vorm
Druppels of sprays worden direct via het mondslijmvlies opgenomen en hebben doorgaans de beste biologische beschikbaarheid.
Een vloeibare vorm zonder alcohol, conserveermiddelen of zoetstoffen is vaak de zachtste en meest effectieve manier van aanvullen.
Natuurlijk vs. synthetisch B12
Niet alle B12 is gelijk.
De synthetische vorm cyanocobalamine is goedkoop, maar moet eerst worden omgezet in de actieve vormen — en dat lukt niet bij iedereen goed. Wat nog veel verontrustender is, is dat dit cyanide bevat. Cyanide is een gifstof die de zuurstofhuishouding in cellen verstoort. Ook al is de hoeveelheid cyanide klein, ik zou dit nooit adviseren te gebruiken.
De betere natuurlijke, biologisch actieve vormen zijn:
- Methylcobalamine – werkt op het zenuwstelsel, hersenen en stemming
- Adenosylcobalamine – ondersteunt energieproductie in de mitochondriën
- Hydroxocobalamine – blijft langer actief in het bloed, moet het lichaam zelf nog omzetten naar de actieve vormen methylcobalamine en adenosylcobalamine. Wordt vaak via injecties toegediend. Heeft dus niet de voorkeur.
👉 Een goed supplement bevat zowel methylcobalamine als adenosylcobalamine, zodat het lichaam op zowel energetisch als neurologisch niveau optimaal profiteert.
Vals verhoogde bloedwaarden
Veel bewerkte producten — zoals plantaardige melk, ontbijtgranen en vleesvervangers — bevatten synthetische B12.
Deze verhoogt wel de bloedwaarde, maar wordt niet opgenomen in de cellen.
Een “goede” bloeduitslag kan dus schijnveiligheid geven, terwijl de cellen feitelijk nog steeds te weinig werkzame B12 bevatten.
Is een hoge B12-waarde gevaarlijk?
Een paar jaar geleden verscheen er een onderzoek van het UMCG waarin een verband werd gezien tussen hoge B12-waarden en een verhoogd sterfterisico.
Dat zorgde voor veel onrust, ook onder artsen, maar het onderzoek was observatief: er werd een samenhang, geen oorzaak gevonden.
Latere analyses lieten zien dat de hoge B12-waarden vooral voorkwamen bij mensen met onderliggende aandoeningen zoals lever-, nier- of bloedziekten.
De vitamine zelf was dus niet de boosdoener, maar een marker van ziekteprocessen.
💡 Een hoge B12-waarde door suppletie is niet gevaarlijk.
B12 is wateroplosbaar; wat je niet gebruikt, scheidt je lichaam uit via de urine.
De samenwerking met andere voedingsstoffen
Vitamine B12 werkt nooit alleen.
Voor een goede opname en werking zijn meerdere voedingsstoffen nodig, waaronder:
- B6 (pyridoxine) – helpt bij de omzetting van B12
- Foliumzuur (B11) – ondersteunt de aanmaak van DNA en bloedcellen
- B2 (riboflavine) – nodig voor energieproductie en methylering
- B3 (niacine) – helpt bij de activering van B12 in de cel
- IJzer – ondersteunt de binding en het transport van B12 in het bloed
Een tekort aan één van deze bouwstenen kan ervoor zorgen dat B12 minder goed zijn werk doet, zelfs als je voldoende inneemt. Het kan dus slim zijn om naast B12 ook een goede multivitamine te gebruiken. Check ook hier weer of het gaat om de actieve vormen en of deze vrij is van synthetische en chemische toevoegingen.
B12 en prikkelverwerking
Vitamine B12 speelt een belangrijke rol in het zenuwstelsel en de prikkelgeleiding tussen hersenen en lichaam.
B12 is nodig voor de aanmaak van myeline, de beschermlaag rondom zenuwcellen die elektrische signalen isoleert en soepel laat verlopen.
Bij een tekort kan deze isolatie afnemen, waardoor prikkels intensiever of vertraagd binnenkomen.
Dat kan zich uiten als:
- Overgevoeligheid voor geluid, licht of aanraking
- Moeite met prikkelverwerking of snel overprikkeld raken
- Innerlijke onrust of een ‘vol hoofd’
- Slaapproblemen of moeite met ontspannen
- Concentratieverlies of vergeetachtigheid
Bij veel mensen die gevoelig zijn voor prikkels of hoogsensitief zijn, blijkt de B12-waarde (of opname) niet optimaal.
Herstel van de B12-huishouding kan dan merkbaar bijdragen aan meer rust in het zenuwstelsel, betere focus en een kalmer brein.
Veelvoorkomende klachten bij een tekort
Een tekort aan B12 kan zich op verschillende niveaus uiten: fysiek, mentaal en emotioneel.
Veelvoorkomende klachten zijn onder andere:
Cognitief en mentaal
- Vermoeidheid, brain fog en concentratieproblemen
- Stemmingswisselingen, somberheid of angst
- Geheugenverlies of moeite met focussen
- Prikkelbaarheid, innerlijke spanning of onrust
Fysiek
- Tintelingen of een doof gevoel in handen en voeten
- Spierzwakte, trillen of coördinatieproblemen
- Duizeligheid, kortademigheid of hartkloppingen
- Bleke huid, haaruitval of broze nagels
- Maag- en darmklachten, obstipatie of een opgeblazen gevoel
- Koude handen en voeten
- Slechte wondgenezing
- Haaruitval / slechte nagels
Overig / algemeen
- Verminderde eetlust of smaakveranderingen
- Verminderd libido
- Overgevoeligheid voor prikkels of stress
- Vermoeidheid ondanks voldoende slaap
Wanneer je meerdere van deze klachten herkent, kan het zinvol zijn om verder te kijken dan de bloedwaarden alleen.
Tot slot
Een tekort aan vitamine B12 is zelden een puur cijfermatig probleem.
Het vraagt om een holistische blik: luisteren naar het lichaam, onderzoeken waar de opname stokt, en aanvullen in de juiste natuurlijke vorm, zonder belastende toevoegingen.
Artsen baseren zich vaak op bloedwaarden, maar het lichaam vertelt een ander verhaal — en dat is het verhaal waar naar geluisterd mag worden.
Herkenbaar?
Herken je je in dit verhaal of twijfel je of jouw klachten misschien met een B12-tekort te maken hebben?
Weet dat je niet de enige bent — en dat herstel mogelijk is, ook als bloeduitslagen “goed” lijken. In mijn praktijk kijk ik holistisch naar jouw situatie: we onderzoeken niet alleen de waarden, maar ook waar het proces stokt — in de opname, de omzetting of het gebruik van B12 in de cellen. Daarbij betrek ik ook voeding, stressbelasting, darmgezondheid en energiehuishouding, zodat we stap voor stap werken aan duurzaam herstel.
Als aanvulling gebruik ik uitsluitend zuivere supplementen die aansluiten bij de natuurlijke werking van het lichaam.
Voor vitamine B12 adviseer ik de Beyuna B12, deze vloeibare B12 wordt goed opgenomen en werkt snel in het lichaam omdat deze de natuurlijke actieve vormen bevat: methylcobalamine, adenosylcobalamine. Deze samenstelling van B12 ondersteunt zowel het zenuwstelsel als het energieniveau en is volledig vrij van chemische en synthetische toevoegingen. 100% Clean label dus.
Wil je meer weten over hoe B12 voor jou kan werken?
Je bent van harte welkom in mijn praktijk of boek een online afspraak waarin we onderzoeken wat jouw lichaam nodig heeft om weer in balans te komen.
Praktijk voor Herstel – Heerenveen
Waar herstel begint met luisteren naar het lichaam.